Frsluflokkur: Menntun og skli

a er vont, a er vont og a versnar

Teachingetta er ekki fyrsta skipti sem Pkinn agnast t slenska menntakerfi - sumt af eftirfarandi texta er teki r 10 ra gmlum greinum, en ftt hefur breyst san .

Pkinn ekki lengur barn grunnsklaaldri, en svo virist sem standi hafi ekki batna undanfrnum rum - frekar versna ef eitthva er.

stur ess eru margvslegar. Meal almennra skringa m nefna eftirfarandi:

Of mrg brn bekkjum. Niurskurur hefur v miur leitt til ess a bekkir eru of strir til a unnt s a sinna llum nemendum eftir rfum.

"Skli n agreiningar" og hin almenna snsk-ttaa mealmennskurtta sem virist ra rkjum menntakerfinu - s hugsun er v miur allt of algeng a ekki megi hvetja grunnsklanemendur til a skara fram r bknmi - allir skulu steyptir sama mt og nmsefni m ekki vera erfiara en svo a allir ri vi a.

Llegir kennarar. a er v miur stareynd a kennarar njta ekki viringar hr landi, lkt v sem gerist t.d. Finnlandi. A hluta til er stan s a engar krfur eru raun gerar til kennara um a eir su raun frir um a kenna nemendum. Frbrir kennarar f smu laun og hrmulegir (me smu menntun og starfsreynslu), en a skiptir engu mli hvort eir eru frir um a vinna vinnuna sna - a kenna brnunum. a skiptir ekki mli hvortkennari er fullur huga efninu og tekst a smita nemendur af eim huga, ea hvort kennarinn veit jafnvel minna um efni en nemendurnir. Kennarastarfi er lglaunastarf, en Pkinn er eirrar skounar a s starfi betur launa veri a gera meiri krfur til kennara.

Llegt nmsefni. Nmsefni mrgum greinum er til hborinnar skammar. Nmsefni slensku hfar ekki til nemenda - sem er ein margra stna ess a nemendur lesa lti, sem aftur skilar sr llegri lestrargetu.

Svo er a nttruvsindanmi, sem virist fela sr pfagaukalrdm atrium r lffri, jarfri, efnafri og elisfri, n herslu a nemendur raunverulega skilji samhengi hlutanna. Nmsbkurnar nttrufri eru reyndar ekki alslmar (rtt fyrir nokkrar stareyndavillur) og gera r fyrir v a nemendur framkvmi msar einfaldar tilraunir.

Slkar tilraunir ttu a llu jfnu a auka huga nemendanna nmsefninu - ef r vru framkvmdar, en a er vandamli. skla dttur minnar var t.d. llum tilraunum efnafri sleppt, v sklinn taldi sig ekki hafa efni v... "Efnin eru uppurin og engir peningar til a kaupa meira".

Sem dmi um fyrrnefndar stareyndavillur m t.d. nefna fullyringu a gler s seigfljtandi vkvi vi elilegt hitastig (og bent a gamlar glerrur mialdadmkirkjum su ykkari a nean en ofan), en etta er firra sem hefur veri afsnnu fyrir lngu.

standi nttruvsindum er samt til fyrirmyndar mia vi a sem boi er upp strfri. ar virist markmii a drepa fyrst niur allan strfrihuga nemenda me svokallari "uppgtvanastrfri" - sem byggir v a leyfa nemendum a "ra snar eigin aferir", sta ess a lra leiir sem vita er a virka...og sktt me a a nemendur "ri aferir" sem leia au fyrr ea sar algerar blindgtur. San tekur hefbundnara nmsefni vi - efni sem er meingalla marga vegu, en getur gengi - svo framarlega sem kennararnir su starfi snu vaxnir. a er san allt nnur spurning hvort flk me brennandi huga og ekkingu strfri fer nokku t kennslu - Pkanum ykir sennilegra a s hpur leiti betur launu strf.

etta er ef til vill ekki miki vandaml fyrir nemendur sem eiga foreldra sem hafa smilega ekkingu sjlfir essum svium og geta stutt brn sn, annig a au urfi ekki a reia sig llegt nmsefni, kennt yfirfullum bekkjum af fkunnandi kennurum....en hvers eiga allir hinir a gjalda?

Er llum sama llum sama tt brn efstu bekkjum grunnskla su enn a telja puttunum?

Vandamli er reyndar ekki einskora vi kennarana - essi grein sem Pkinn skrifai 2007 fjallar t.d. um herfilega illa ger samrmd prf strfri.

Samrmdu prfin voru san lg niur - nokku sem Pkinn telur str mistk, enda veittu au sklum kvei ahald (a.m.k. ef sklarnir komast ekki upp me a lta "llegustu" nemendurna ekki taka prfin) - nokku sem samrmdar sklaeinkunnir gera ekki. a er dapurleg stareynd, sem virist samt ekki mega ra, a r sumum grunnsklum kemur elilega htt hlutfall nemenda sem er varla ls og alls ekki reiubinn fyrir frekara nm.

Pkinn vill n samt bta v vi lokin a llegt nmsefni og misgir kennarar eru ekki eina stan fyrir llegum nmsrangri - a sem mtti setja efst listann er almennt agaleysi sklum landsins, en a er efni ara blogggrein.

egar Finnar gengu gegnum sna efnahagskreppu me tilheyrandi niurskuri, reyndu eir a hlfa menntakerfinu eftir bestu getu - reyndu jafnvel frekar a styrkja a. eir geru sr grein fyrir eim framtarmguleikum sem flust vel menntuu flki - sr lagi tknimenntuu.

Stjrnvld slandi deila ekki essari sn. au stta sig vi grunnsklakerfi sem er til hborinnar skammar (samanber nlegar frttir um a talsverur hluti nemenda 10 bekk s ekki fr um a lesa sr til gagns), framhaldsskla sem tskrifa nemendur me "marktk" stdentsprf (samanber umru um innkuprf hskla) og hskla sem eru meira og meira a rast tt a vera ekki fyrir alla, heldur bara fyrir sem hafa efni dru nmi.

N a skera enn frekar niur framhalds- og hsklastigi, enPkinn fr ekki s hvernig a getur leitt til annars en a standi versni enn frekar.

Pkinn er eiginlega kominn skoun a stefna stjrnvalda s a halda niri menntunar- og ekkingarstigi jarinnar - a er sennilega auveldara a stjrna heimskum sauum en hinum.


mbl.is Skuldum brnunum okkar a gera betur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hugleiingar um hugsanafrelsi

Hgay-love.pngr slandi rkir skoanafrelsi, samkvmt 73. grein stjrnarskrrinnar. Menn mega hafa hvaa skoanir sem er - sama hversu skrtnar r eru. Hr rkir lka a mestu leyti tjningarfrelsi - menn mega lta skoanir snar ljs (me kvenum takmrkunum ).

r skoanir sem flk hefur og ks a lta ljs skapa a hluta mynd sem arir hafa af vikomandi - mynd sem verur jkv ea neikv eftir astum.

essi mynd sem flk skapar sr er eitt af v sem rur v hvort arir bera viringu fyrir vikomandi og hvort (og hvaa htt) eir kjsa a umgangast vikomandi.

Pkinn vill halda v fram a skoanir geti haft hrif hvort einstaklingar su hfir til a sinna kvenum strfum ea ekki.

Hugsum okkur til dmis einstakling sem lsir ru og riti eirri skoun sinni a rauhrir einstaklingar su rkynjaur ruslaralur, sem eigi a gelda svo hgt s a trma eirra genum - hugsum okkur essum skounum s treka lst Facebooksu vikomandi og fleiri slkum stum.

Ef g rkist slkan einstakling t.d. sem leigublstjra sem yrfti miki a lsa essum skounum snum mean hann keyri mig heim, myndi g ekki kippa mr miki upp vi a - hrista hausinn yfir v eftir hversu ruglaur vikomandi vri, en g si hins vegar enga stu til a telja essar furulegu skoanir hafa hrif hfni hans sem leigublstjra (svo framarlega sem hann hreinlega veitist ekki a rvhentum faregum).

En hva ef vikomandi vri starfi sem kennari? Vru foreldrar rauhrra barna stt vi a au sktu tma hj kennara me essar skoanir (og gildir einu tt hann minnist ekki r kennslustundum)?

g held a rauhrum nemendum myndi la illa tmum hj vikomandi og a er htta a arir nemendur sem hugsanlega lta upp til kennarans lti etta sem beina hvatningu til a beita rauhru einelti.

Kennari me slka fordma gagnvart kvenum hpi nemenda er einfaldlega ekki hfur til a sinna snu starfi. g er ef til vill gamaldags, en g tlast til a hgt s a bera viringu fyrir kennurum sem einstaklingum - og kennari sem opinberlega ltur ljsi svona skoanir vri ekki einstaklingur sem g gti bori viringu fyrir.

Fordmar Snorra sna ekki a rauhrum, heldur samkynhneigum, en eru alveg jafn frnlegir....og gera hann jafn hfan sem kennara.

a voru ekki mistk a reka Snorra - einu mistkin voru a ra hann upphafi.


mbl.is Snorri krefst 12 milljna btur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

slensk menntastefna

Teachingegar Finnar gengu gegnum sna efnahagskreppu me tilheyrandi niurskuri, reyndu eir a hlfa menntakerfinu eftir bestu getu - reyndu jafnvel frekar a styrkja a. eir geru sr grein fyrir eim framtarmguleikum sem flust vel menntuu flki - sr lagi tknimenntuu.

Stjrnvld slandi deila ekki essari sn. au stta sig vi grunnsklakerfi sem er til hborinnar skammar (samanber nlegar frttir um a talsverur hluti nemenda 10 bekk s ekki fr um a lesa sr til gagns), framhaldsskla sem tskrifa nemendur me "marktk" stdentsprf (samanber umru um fyrirhugu innkuprf Hagfrideild H.) og hskla sem eru meira og meira a rast tt a vera ekki fyrir alla, heldur bara fyrir sem hafa efni dru nmi.

N a skera enn frekar niur framhalds- og hsklastigi, en Pkin fr ekki s hvernig a getur leitt til annars en a standi versni enn frekar.

Pkinn er eiginlega kominn skoun a stefna stjrnvalda s a halda niri menntunar- og ekkingarstigi jarinnar - a er sennilega auveldara a stjrna heimskum sauum en hinum.


mbl.is Framhaldssklar f minna
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Um mlfari mbl.is

a liggur vi a Pkinn fi verki vi a lesa sumar frttir mbl.is. Skoum til dmis eftirfarandi texta:

Gengi brf Nokia hrynur

Gengi hlutabrfa finnska farsmaframleiandans lkkuu um 18% kauphllinni Helsinki gr eftir a flagi tilkynnti, a rekstarmarkmi, sem sett voru fyrir etta r, myndu ekki nst.

a arf srstaka hfileika til a gera jafn margar villur etta stuttum texta - villur beygingum ora og kommusetningu - eru svona textar samdir af grunnsklanemendum sem fllu slensku ea eru bara engar krfur gerar til starfsmanna mbl.is um vandvirkni?

etta er auvita ekki einsdmi, en virist heldur hafa fari vaxandi undanfrnum rum - og n er kominn srstakur hpur fyrir hugaflk um illa skrifaar frttir.


mbl.is Gengi brfa Nokia hrynur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Er lgverndun ljsmyndara tmaskekkja?

Pkinn er eirrar skounar a tkniframfarir hafi leitt til ess a srstk lgverndun ljsmyndunar s orin tmaskekkja og hana tti a afnema hi snarasta.

essi umra snertir mig ekki persnulega - g vinn ekki vi ljsmyndun, hef aldrei selt mynd og ekkert frekar von v a g muni nokkurn tman gera a. g er hins vegar virkur hugaljsmyndari (og hafi einhver huga, er Flickr san mn hr: http://www.flickr.com/photos/29986499@N07/)

Ef maur horfir hlutina aeins strra samhengi, er vert a minna a stur lgverndunar eru renns konar.

fyrsta lagi er um a ra lgverndun starfa - ar sem einstaklingar mega einfaldlega ekki starfa vikomandi grein nema hafa tilskilin rttindi. etta t.d. vi um lkna og flugmenn. a er hr sem almannaheillasjnarmiin eiga vi. menntair fskarar geta stofna lfi og limum annarra httu, og ess vegna er eim banna a vinna essi strf. etta augljslega ekki vi um ljsmyndun.

ru lagi er um a ra lgverndun starfsheita, og fylgir v gjarnan forgangur til starfs og betri laun, en ekki bann vi a arir starfi greininni. Besta dmi um etta eru sennilega kennarar - ar sem kennarar og "leibeinendur" geta unni sama starfi hli vi hli, en s menntai fr hrri laun og forgang a starfi - .e.a.s. ekki m ra rttindalausan einstakling ef einstaklingur me rttindi skir um. essi tegund lgverndunar er gjarnan studd af stttarflgum, enda hagsmunaml flagsmanna. etta snertir ekki ljsmyndun neinn htt.

rija lagi er helst um a ra ingreinar, ar sem ger er krafa um menntun/reynslu ess sem ber byrg verkinu, fyrst og fremst til a vernda kaupandann gegn fski og leyndum gllum vrum. Hsasmi og ppulagnir eru g dmi um etta - menntun og reynsla er talin kvein trygging gegn v a menn skili af sr hornskkku ea hripleku verki. a er lka oft liti svo a kaupandinn hafi ekki ekkingu til a meta gi vrunnar - geti ekki bori kennsl leynda galla, og ess vegna veri a gera krfur til ess sem beri byrg verkinu - aalatrii hr er a tryggja a hrefni, verkferlar og vinnubrg su lagi.

Sumir hafa vilja setja ljsmyndun ennan flokk og vissulega eru rk fyrir v. a sem gerir ljsmyndunina hins vegar lka essum dmigeru ingreinum er listrni tturinn - menn geta haft verkferilinn gu lagi, en samt skila af sr arfaslku verki af v a eir hafa einfaldlega ekki auga fyrir myndefninu - og hva leyndu gallana varar, a mun sur vi en t.d. ppulgnum.

ess ber lka a gta a me tkniframfrum hafa verkferlarnir breyst - langstrstur hluti ljsmynda er tekinn stafrnar myndavlar dag - fir ljsmyndarar sitja lengur myrkrinu og fst vi framkllun me httulegum efnum - strri og strri hluti vinnslunnar er hins vegar svii grafskrar eftirvinnslu - nokku sem hvorki arf prf n rttindi til a mega fst vi.

Persnulega er g eirrar skounar a ljsmyndun eigi meira sameiginlegt me listgreinum og tlvuforritun - greinum ar sem hfileikar og hugi skipta meira mli en formleg prf. Pkinn er einfaldlega eirrar skounar a ljsmyndun s ekki hreinrktu igngrein og ess vegna s einfaldlega rangt a mehndla hana sem slka.

a m raun hver sem er taka ljsmyndir og selja r - lgin banna hins vegar eim sem ekki hafa rttindi a starfrkja ljsmyndastofu og selja jnustu - selja myndir sem ekki enn hafa veri teknar, ef annig m a ori komast.

a eru san enn nnur rk a til a f meistararttindi urfa nemendur a komast samning - nokku sem er ekki auvelt - a eru einfaldlega ekki margir meistarar sem eru tilbnir til a jlfa nema til ess eins a f sem samkeppnisaila.

Pkinn kemur ekki auga nein g rk fyrir framhaldandi lgverndun ljsmyndunar.


mbl.is Sektu fyrir a reka ljsmyndastofur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Auvita standa slensk brn sig illa!

Pkinn er ekki hissa v a nmsrangur slenskra barna s slakur og srstaklega nttruvsindum og strfri.

a er jafnvel annig a Pkinn furar sig v hva rangurinn er gur, rtt fyrir r astur sem hr rkja.

Pkinn dttur sem n er a hefja nm 9. bekk grunnskla. Pkinn hefur undanfarin r skoa a nmsefni sem nota er og verur n a viurkenna a hann er ekki sttur vi a.

Skoum fyrst nttruvsindanmi, sem virist fela sr pfagaukalrdm atrium r lffri, jarfri, efnafri og elisfri, n herslu a nemendur raunverulega skilji samhengi hlutanna. Nmsbkurnar nttrufri eru reyndar ekki alslmar (rtt fyrir nokkrar stareyndavillur) og gera r fyrir v a nemendur framkvmi msar einfaldar tilraunir.

Slkar tilraunir ttu a llu jfnu a auka huga nemendanna nmsefninu - ef r vru framkvmdar, en a er vandamli. sasta nmsri var t.d. llum tilraunum efnafri sleppt, v sklinn taldi sig ekki hafa efni v... "Efnin eru uppurin og engir peningar til a kaupa meira".

standi nttruvsindum er samt til fyrirmyndar mia vi a sem boi er upp strfri. ar virist markmii a drepa fyrst niur allan strfrihuga nemenda me svokallari "uppgtvanastrfri" -sem byggir v a leyfa nemendum a "ra snar eigin aferir", sta ess a lra leiir sem vita er a virka...og sktt me a a nemendur "ri aferir" sem leia au fyrr ea sar algerar blindgtur. San tekur hefbundnara nmsefni vi - efni sem er meingalla marga vegu, en getur gengi - svo framarlega sem kennararnir su starfi snu vaxnir. a er san allt nnur spurning hvort flk me brennandi huga og ekkingu strfri fer nokku t kennslu - Pkanum ykir sennilegra a s hpur leiti betur launu strf.

a er nefnilega vandaml a kennarar njta ekki viringar hr slandi - etta er illa launa starf og litlar krfur gerar til eirra sem leggja a fyrir sig - a eru a vsu margir frbrir kennarar hr landi, en inn milli eru skussar me takmarkaa ekkingu og huga v efni sem eir kenna ... og a er engin lei til a losna vi r stttinni.

Pkinn hefur ur sagt a hann vill strbta kjr kennara, en um lei gera auknar krfur til eirra.

Staan nna er nefnilega s a eigi grunnsklanemendur a n gum rangri greinum eins og nttrufri og strfri vera eir anna hvort a tileinka sr nmsefni utan sklans, ea eiga foreldra sem geta kennt efni svo vel s - sklinn virist ekki fr um a gera a.

Pkinn vill n samt bta v vi lokin a llegt nmsefni og misgir kennarar eru ekki eina stan fyrir llegum nmsrangri - a sem mtti setja efst listann er almennt agaleysi sklum landsins, en a er efni ara blogggrein.


mbl.is sland undir mealtali OECD
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Inntkukerfi framhaldsskla - r skunni eldinn?

Teachingeir voru margir sem gagnrndu samrmdu prfin - sumir kennarar sgu au skemma sklastarfi, ar sem kennslan beindist eingngu a eim nokkra mnui, en margir foreldrar voru lka ngir - sgu prfin valda streitu og vera msan htt sanngjrn, n ess a a vri tskrt nnar.

N heyra samrmdu prfin sgunni til en eru vandamlin horfin?

Nei.

vert mti er standi nna mun verra og sanngjarnara en a var.

Mguleikar nemenda til a komast inn skla sem eir skjast helst eftir eru n ornir verulega skekktir af eirri einfldu sti a sklaeinkunnir eru ekki sambrilegar milli skla.

einum tilteknum framhaldsskla hefur ori athygliver breyting samsetningu nemenda....ur fyrr komust nemendur r tilteknum grunnsklum nnast aldrei inn vikomandi framhaldsskla - samkvmt samrmdu prfunum voru eir nemendur einfaldlega "ekki ngu gir" - en n egar byggt er sklaeinkunnum hrgast inn nemendur aan - v sklaeinkunnir eirra skla eru ekkert frbrugnar v sem gerist annars staar, tt raungeta nemendanna s hugsanlega minni. framhaldssklanum telja menn lklegt a hluti essa hps muni fljtlega flosna upp fr nmi, en a er lti sem eir geta gert v.

a eru msar lausnir essu mli. a vri hgt a viurkenna mistkin og taka samrmdu prfin upp aftur, ea a a mtti leyfa framhaldssklunum a taka upp inntkuprf fyrir nemendur sem skja um rum sklum en snum "hverfissklum". annig vri nemendum sem koma r mismunandi grunnsklum ekki mismuna lengur.


mbl.is Broti gegn brnunum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

A skera niur framtina....

Pkinn gerir sr fyllilega grein fyrir v a nausynlegt er a skera niur mrgum stum, vegna klurs undanfarinna ra.

a sem Pkinn er hins vegar ekki sttur vi er a skori skuli niur sklakerfinu, sama tma og teknar eru kvaranir eins og a halda fram byggingu tnlistarhss, rtt fyrir allt.

Mli er nefnilega einfalt - til ess a vinna sig t r kreppunni og byggja upp gott jflag urfa slendinga vel menntuu flki a halda.

Niurskurur menntakerfi er miki vandaverk og tjni af slkri ager gti ori verulegt, til lengri tma liti.


mbl.is Sklunum gert a skera niur um rj milljara
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

tli prfin hafi skna?

profPkinn benti fyrra hve hrilega vndu samrmd prf strfri vru (sj essa grein).

Vonandi hefur ori breyting til batnaar, en Pkinn hefur snar efasemdir. a virist nefnilega flestum ailum sklakerfinu vera nkvmlega sama tt nmsefni strfri og raungreinum s vanda, kennslan lleg og ekking kennara takmrku.

a eru einstaka undantekningar sem ber a hrsa, til dmis lympustrfriverkefni, en v miur er slk vileitni undantekning, ekki regla.

etta er allt anna vihorf en rkir t.d. til slenskukennslu, ar sem metnaurinn er mun meiri og smuleiis stuningur ramanna - a eru t.d. haldnar lestrarkeppnir fyrir alla grunnskla, en kannast einhver vi a hafa s sambrilega nttruvsindakeppni?

Hva um a, tt prfin su lleg er Pkinn samt eirrar skounar a au su nausynleg, tt ekki s til annars en a veita foreldrum vsbendingu um hvar brnin eirra standa mia vi nnur.

a sem m hins vegar ekki gera er a nota prfin til a bera saman sklana og draga r lyktanir a einhverjir sklar su "betri" en arir, bara af v a mealeinkunnir nemenda ar eru hrri. Mli er ekki svo einfalt.


mbl.is Knnunarprf grunnsklum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Eru slenskir nmsmenn erlendis trmingarhttu?

Gengisfall krnunnar undanfari er miki fall fyrir slenska nmsmenn erlendis, enda eru nmsln eirra ekki bundin gjaldmili ess lands sem eir stunda nm .

Leirtting - j, lnin munu vst vera bundin gjaldmilinum, en ekki "opinberu" gengi Selabankans, heldur eru menn a f gjaldeyrinn sinn v gengi sem kreditkortafyrirtkjunum knast, annig a vandamli er til staar - bara aeins ruvsi en Pkinn hlt...a er langt san Pkinn var blankur nmsmaur.

Ef hr slandi hefi veri "alvru" efnahagsstjrn, hefu nmslnin tt a vera gengistengd vi "opinbert" gengi, annig a nmsmenn yrftu ekki a ba upp von og von eftir frttum af gengi krnunnar til a sj hvort eir hafi efni salti grautinn nsta mnuinn.

Ef ekkert er a gert, m bast vi a einhverjir hrkklist r nmi - einstaklingar sem jin hefi urft a halda, svona til lengri tma liti, ef vi viljum halda ekkingar- og menntunarstigi hr landi viunandi.

Pkinn hefur hins vegar fulla tr v a samrmi vi stefnu sna a taka rangar kvaranir (ea rttar kvaranir rngum tma), muni stjrnvld kvea a gera ekki neitt.


mbl.is Evran dr hj kortafyrirtkjum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband